معرفی ۳۰ فیلم برتر فانتزی تاریخ که باید تماشا کنیم

در این مطلب به ۳۰ فیلم برتر فانتزی تاریخ که باید تماشا کنیم می‌پردازیم و آن‌ها را در کنار یک‌دیگر بررسی می‌کنیم. در ادامه همراه مجله بازار باشید.

اگرچه اکثر سینماروها و منتقدان رویکردی شهودی دارند و معتقدند «وقتی آن را ببینید، تشخیصش می‌دهید» اما تعریف ژانر فانتزی کار دشواری است. از نظر فنی، هر فیلمی که حاوی «مضامین خارق‌العاده» باشد، می‌تواند یک «فیلم فانتزی» شمرده شود. با این حال و طبق این تعریف، تمام فیلم‌هایی که شامل جادو، هیولاها، اختلال در زمان و همچنین اکثر فیلم‌های ابرقهرمانی و انیمیشن می‌شوند را باید «فیلم فانتزی» تلقی کرد. این تعریف لزوماً اشتباه نیست اما باعث می‌شود که این ژانر شلوغ و گیج‌کننده شود. همچنین، فانتزی گاهی اوقات با ژانرهای علمی-تخیلی، اکشن و وحشت در یک دسته قرار می‌گیرد. اگرچه علمی-تخیلی و فانتزی هر دو جزء «ادبیات گمانه‌زن» هستند و شباهت‌هایی دارند اما گاهی اوقات شما واقعاً فقط دل‌تان یک فیلم فانتزیِ ناب و عالی می‌خواهد. هدف این لیست از بهترین آثار فانتزی این است که با تمرکز بر فیلم‌های فانتزی خالص که بر عناصر اصلیِ جادو، اسطوره‌شناسی، فولکلور و دنیاهای خیالی جدید استوار هستند، به شما کمک کند.

در لیست فیلم‌های فانتزی برتر هیچ فیلم علمی-تخیلی وجود ندارد اما بسیاری از مردم تفاوت میان این دو را نمی‌دانند. علمی-تخیلی دنیایی (معمولاً) مربوط به آینده را کاوش می‌کند که توسط تکنولوژی ممکن شده است، در حالی که فانتزی به دنیایی خیالی می‌پردازد که در آن منشأ قدرت، جادو است و نه علم. فانتزی به‌عنوان یک ژانر، به پنج زیرژانر اصلی تقسیم می‌شود. آن موردی که بیشتر مردم به آن فکر می‌کنند «فانتزی والا» (High Fantasy) است؛ جادوگران و حومه‌های شهر خیالی در قرون وسطی را تصور کنید.

با این حال، «فانتزی معاصر» نیز وجود دارد که معمولاً شامل عناصر جادویی یا خارق‌العاده‌ای است که به دنیایی معمولی و روزمره اضافه شده‌اند. «فانتزی تاریخی» هم هست که عموماً عناصر فانتزی را به یک داستان تاریخیِ واقع‌گرایانه‌تر اضافه می‌کند. فانتزی تاریخی اغلب با زیرژانر «فانتزی عاشقانه» ترکیب می‌شود. کم‌رواج‌ترین زیرژانر، «فانتزی بنگسی» (Bangsian) است که شامل داستان‌های فانتزی درباره زندگی پس از مرگ می‌شود. این لیست شامل آثار فانتزی از تمام این زیرژانرها و فیلم‌هایی از کارگردانانی نظیر تیم برتون، تری گیلیام، جیم هنسون، جورج لوکاس و گیرمو دل تورو خواهد بود. اگرچه پرفروش‌ترین فیلم فانتزی، یعنی Frozen II در این لیست حضور ندارد اما این مجموعه شامل فیلم‌هایی از سال ۱۹۳۹ تا ۲۰۲۱ می‌شود.

۳۰. Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (2003)

فیلم دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه آن‌طور که شایسته‌ی آن است، در یادها نمانده است. با اینکه فرنچایز دزدان دریایی به‌سرعت دچار افت شد، اما فیلم اول این مجموعه یک اثر فانتزی و ماجراجویانه (Swashbuckler) سرگرم‌کننده و لذت‌بخش است. این فیلم داستان دختر فرماندار، یک آهنگر و یک دزد دریایی به نام «کاپیتان جک اسپارو» را روایت می‌کند که باید نفرینی قدرتمند را باطل کنند و یک کشتی شگفت‌انگیز را بدزدند. در دزدان دریایی کارائیب ستارگانی همچون «کایرا نایتلی»، «اورلاندو بلوم»، «جانی دپ» و «جفری راش» ایفای نقش می‌کنند. این فیلم نامزد دریافت پنج جایزه اسکار شد و جایزه انجمن بازیگران سینما (SAG) را برای جانی دپ به ارمغان آورد. فیلم با برداشتی آزاد از یکی از جاذبه‌های پارک تفریحی دیزنی با نام دزدان دریایی کارائیب ساخته شد و به دلیل موفقیت این فرنچایز، انیماترونیک‌هایی (ربات‌های متحرک) بر اساس فیلم به این جاذبه در پارک اضافه شده‌اند. این فیلم هم‌اکنون در سرویس‌های Disney+ و fuboTV قابل تماشا است.

۲۹. A Monster Calls (2016)

فیلم هیولایی فرا می‌خواند یک اثر فانتزی با محوریت دوران بلوغ (Coming-of-age) است و داستان درختی زنده را روایت می‌کند که به یک پسربچه کمک می‌کند تا با قلدری‌ها و بیماری لاعلاج مادرش در حومه‌ی انگلستان کنار بیاید. ستارگانی همچون «لوئیس مک‌دوگال»، «سیگورنی ویور»، «فلیسیتی جونز»، «توبی کبل» و «لیام نیسون» در این فیلم ایفای نقش می‌کنند. با وجود اینکه فیلم در گیشه عملکرد ضعیفی داشت، اما توانست نقدهای عموماً مثبتی را از منتقدان دریافت کند و در حال حاضر امتیاز ۸۶٪ را در وب‌سایت «راتن تومیتوز» (Rotten Tomatoes) در اختیار دارد. این فیلم برای اجاره در سرویس‌های یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۲۸. The Fall (2006)

فیلم The Fall داستان یک بدلکار است که در اوایل دهه ۱۹۰۰ و در طول مدت بستری بودن در بیمارستان، قصه‌های خارق‌العاده و اساطیری برای یک کودک مصدوم تعریف می‌کند. این اثر بر اساس فیلم بلغاری Yo Ho Ho ساخته شده است. «تارسم سینگ» کارگردانی و نویسندگی مشترک The Fall را بر عهده داشت و بخش بزرگی از سرمایه آن را نیز از بودجه شخصی خود تأمین کرد. این فیلم برای نخستین بار در جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو در سال ۲۰۰۶ به نمایش درآمد. با اینکه فیلم نقدهای متفاوتی دریافت کرد، اما به خاطر جلوه‌های بصری‌اش بسیار مورد تحسین قرار گرفت. «راجر ایبرت» به فیلم چهار ستاره داد و گفت: «شاید بخواهید [این فیلم] را ببینید، تنها به این دلیل که وجود دارد. هرگز اثر دیگری مانند آن ساخته نخواهد شد.» با این حال، این کار شاید در حرف ساده‌تر از عمل باشد، چرا که The Fall در حال حاضر در ایالات متحده برای استریم (پخش آنلاین) در دسترس نیست.

۲۷. Big Fish (2003)

فیلم Big Fish یک اثر فانتزی معاصر است که بر اساس کتاب سال ۱۹۹۸ «دانیل والاس» با عنوان Big Fish: A Novel of Mythic Proportions ساخته شده است. این فیلم از یک مضمون رایج در ژانر فانتزی بهره می‌برد: شخصی که داستانی را روایت می‌کند. در Big Fish، مرد جوانی تلاش می‌کند تا حقیقت را از خیال‌پردازی‌های زندگی پدرش که در بستر مرگ است جدا کند، اما در نهایت شاهد درهم‌آمیختن جادو و واقعیت می‌شود. «تیم برتون» کارگردانی این فیلم را بر عهده داشته و ستارگانی همچون «یوان مک‌گرگور»، «آلبرت فینی»، «بیلی کروداپ»، «جسیکا لنگ»، «هلنا بونهام کارتر»، «الیسون لومن»، «رابرت گیوم»، «ماریون کوتیار»، «استیو بوشمی» و «دنی دویتو» در آن ایفای نقش کرده‌اند. Big Fish تقریباً همه چیز دارد: جادوگران، سیرک‌ها، اختلالات زمانی، شهری افسانه‌ای در میان جنگل و پری‌های دریایی؛ عناصری که به آن حال و هوایی شبیه به قصه‌های پریان بخشیده‌اند. این فیلم برای اجاره در سرویس‌های یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۲۶. The NeverEnding Story (1984)

فیلم داستان بی‌پایان یک اثر فانتزی مختص کودکان است و ماجرای پسربچه‌ای را روایت می‌کند که کتابی جادویی می‌یابد؛ کتابی که او را به دنیایی اساطیری می‌برد که نیاز به نجات دارد. با اینکه این فیلم یک درامِ خانوادگی (Family-friendly) محسوب می‌شود، اما نسبت به بسیاری از فیلم‌های دیگرِ کودکان، تاریک‌تر و ترسناک‌تر است. داستان بی‌پایان در ابتدا نقدهای ضد و نقیضی دریافت کرد، اما در ادامه توانست هوادارانِ خاص و متعصب (Cult Audience) خودش را پیدا کند. محبوبیت این فیلم در سال ۲۰۱۹ و پس از استفاده از آهنگِ تِمِ (Theme Song) آن در یکی از قسمت‌های سریال Stranger Things، دوباره مدتی اوج گرفت. استفاده از این آهنگ منجر به جهشِ آمار دانلود آن از ۳۰۰ هزار به ۱.۵ میلیون بار در ماه شد. داستان بی‌پایان هم‌اکنون برای اجاره در یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۲۵. The Thief of Bagdad (1940)

مانند بسیاری از فیلم‌های فانتزی (و به‌طور کلی فیلم‌های) دهه ۱۹۴۰، دزد بغداد نیز با مشکل «نگاه اگزوتیک» (یا همان عجیب‌ و غریب پنداشتن شرق) دست‌وپنجه نرم می‌کند. در این فیلم استفاده از گریم برای تیره کردن پوست بازیگران سفیدپوست (Brownface) و تصویری خیالی از «خاور نزدیک» دیده می‌شود. با این حال، اگرچه دزد بغداد ایراداتی دارد، اما به‌ویژه به خاطر فیلمبرداری و جلوه‌های ویژه‌اش اثری قابل توجه است. این فیلم برداشتی آزاد از فیلم صامت «داگلاس فیربنکسِ پدر» محصول ۱۹۲۴ با همین نام و به‌طور کلی‌تر، بر اساس داستان‌های هزار و یک شب ساخته شده است. دزد بغداد بر فیلم‌هایی نظیر علاءالدین دیزنی و دزد و پینه‌دوز (The Thief and the Cobbler) و همچنین بازی‌های ویدئویی همچون شاهزاده ایرانی (Prince of Persia) تأثیرگذار بوده است. این فیلم همچنین از اولین فرآیند واقعی «کروما کی» (Chroma Key) یا همان «پرده آبی» استفاده کرد که باعث شد به اثری شاخص در تاریخ جلوه‌های ویژه تبدیل شود. این فیلم هم‌اکنون در سرویس‌های Tubi و Max قابل تماشا است.

۲۴. Edward Scissorhands (1990)

فیلم ادوارد دست‌قیچی روی مرز میان علمی-تخیلی و فانتزی حرکت می‌کند. اگرچه شخصیت اصلی یعنی «ادوارد» توسط یک مخترع ساخته شده و فیلم از فرانکنشتاین الهام گرفته است، اما داستان کلیِ آن بیشتر از آنکه علمی باشد، از جنس فانتزی و جادو است. فیلم ماجرای ادوارد را دنبال می‌کند که پس از مرگ سازنده‌اش، توسط خانواده‌ای در حومه شهر پذیرفته می‌شود و دل به عشق دختر نوجوان آن‌ها می‌بندد. این فیلم به کارگردانی «تیم برتون»، با نقش‌آفرینی ستارگانی همچون «جانی دپ»، «وینونا رایدر»، «دایان ویست»، «آنتونی مایکل هال»، «کتی بیکر»، «وینسنت پرایس» و «آلن آرکین» ساخته شده است. بسیاری این فیلم را یک قصه پریان مدرن و یکی از بهترین آثار برتون می‌دانند. ادوارد دست‌قیچی هم‌اکنون در سرویس Max قابل تماشا است.

۲۳. Willow (1988)

فیلم ویلو داستان جادوگری مشتاق و جنگجویی سرخورده است که باید از یک نوزاد در برابر ملکه‌ای شیطانی محافظت کنند. «ران هاوارد» کارگردانی این فیلم را بر اساس داستانی از «جورج لوکاس» بر عهده داشت و «وال کیلمر» و «وارویک دیویس» نیز در آن ایفای نقش می‌کنند. ویلو نقدهای متفاوتی دریافت کرد، اما بسیاری از طرفداران سرسخت، آن را یک «کلاسیک پنهان» می‌دانند. فیلم به خاطر جلوه‌ها، مضامین و همچنین به کارگیری و نوع برخورد با گروه بزرگ بازیگران کوتاه‌قامت مورد تحسین قرار گرفته است. از این اثر، کتاب‌ها، یک بازی رومیزی، بازی‌های ویدئویی و یک سریال دنباله در سال ۲۰۲۲ برای دیزنی پلاس ساخته شد. «دیویس» برای ایفای نقش در این سریال بازگشت، اما این مجموعه با وجود نقدهای مثبت، لغو شد و حتی از سرویس‌های استریم حذف گردید. با این حال، نسخه اصلی ویلو همچنان در دیزنی پلاس قابل تماشا است.

۲۲. The Dark Crystal (1982)

با اینکه بلور تاریک توسط خالقان «ماپت‌ها» یعنی «جیم هنسون» و «فرانک اوز» کارگردانی شده، اما (همان‌طور که از نامش پیداست) فیلمی به‌طرز غافلگیرکننده‌ای تاریک است. داستان فیلم ماجرای دو موجود انسان‌نما به نام «گلفلینگ» را دنبال می‌کند که در مأموریتی برای ترمیم یک کریستال شکسته و سرنگونی «اسکسیس‌ها» (گونه‌ای شیطانی و کرکس‌مانند) هستند. اگرچه فیلم در ابتدا با نقدهای متفاوتی روبرو شد، اما هواداران خاص و وفاداری پیدا کرد و الهام‌بخش کمیک‌ها، رمان‌ها و یک سریال پیش‌درآمد محصول نتفلیکس در سال ۲۰۱۹ با نام The Dark Crystal: Age of Resistance شد. این فیلم عمدتاً به‌خاطر طراحی شخصیت‌هایش توسط «برایان فرود» در یادها مانده است و از آن به‌عنوان اولین فیلم لایو-اکشنی یاد می‌شود که هیچ انسانی در تصویر دیده نمی‌شود (و تماماً شامل عروسک‌ها و انیماترونیک‌های پیشرفته است). بلور تاریک برای اجاره در یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۲۱. The Holy Mountain (1973)

فیلم کوه مقدس یک اثر سوررئالیستی اسپانیایی‌زبان به کارگردانی «الخاندرو خودوروفسکی» است. این فیلم داستان یک کیمیاگر مکزیکی و شخصیتی مسیح‌گونه را روایت می‌کند که به سمت اقامتگاه کوهستانیِ گروهی از فرزانگانِ جاودان سفر می‌کنند. کوه مقدس اثر بعدی خودوروفسکی پس از فیلم ال توپو (محصول ۱۹۷۰) بود. هر دو فیلم به آثار «کالت کلاسیک» تبدیل شده‌اند و به خاطر جلوه‌های بصری خاص و غنی خود مورد تحسین قرار گرفته‌اند. کوه مقدس به همان اندازه‌ای عجیب و لذت‌بخش است که از یک فیلم فانتزیِ هنری (Art-house) انتظار می‌رود. این فیلم برای اجاره در سرویس‌های اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۲۰. The Green Knight (2021)

فیلم شوالیه سبز یادآور فیلم‌های قدیمی ژانر «فانتزی والا» است، اما با حس و حالی زیبا، به‌روز و مدرن. «دیوید لاوری» نویسندگی، کارگردانی و تدوین این فیلم را بر عهده داشته که بر اساس داستان قرن چهاردهمی سر گاوین و شوالیه سبز ساخته شده است. لاوری از فیلم‌های فانتزی دهه ۱۹۸۰ نظیر ویلو و اکس‌کالیبور (Excalibur) به‌عنوان منابع الهام این اثر یاد کرده است. با نقش‌آفرینی ستارگانی همچون «دو پاتل»، «آلیسیا ویکاندر»، «جوئل اجرتون»، «ساریتا چودری» و «بری کیوگن»، شوالیه سبز داستان برادرزاده شاه آرتور و سفر او برای رویارویی با غولی مرموز، معروف به «شوالیه سبز» را روایت می‌کند. این فیلم عمدتاً نقدهای مثبتی از سوی منتقدان دریافت کرد و در حال حاضر امتیاز ۸۹٪ را در وب‌سایت «راتن تومیتوز» در اختیار دارد. این اثر هم‌اکنون در سرویس Max قابل تماشا است.

۱۹. Monty Python and the Holy Grail (1975)

با اینکه مونتی پایتون و جام مقدس یک لوده‌بازی (Farce) و هجویه‌ای بر ژانر شاه آرتوری است، اما به نوبه‌ی خود یک فیلم فانتزی نیز محسوب می‌شود. در این فیلم «گراهام چپمن»، «جان کلیز»، «اریک آیدل»، «تری جونز»، «مایکل پیلین» و «تری گیلیام» ایفای نقش می‌کنند؛ گیلیام همچنین کارگردانی این اثر را بر عهده داشت. او بعدها کارگردانی آثار فانتزی محبوب دیگری نظیر سارقان زمان (Time Bandits)، ماجراهای بارون مایچوزن (The Adventures of Baron Munchausen) و شاه ماهیگیر (The Fisher King) را در کارنامه خود ثبت کرد. فیلم ماجرای شاه آرتور را در جستجوی جام مقدس دنبال می‌کند. اگرچه نقدهای زمان اکرانِ فیلم ضد و نقیض بودند، اما این اثر از آن زمان به جایگاه یک فیلم کالت دست یافته است و به‌طور گسترده‌ای به‌عنوان یکی از بهترین کمدی‌های تمام دوران شناخته می‌شود. مونتی پایتون و جام مقدس هم‌اکنون در نتفلیکس قابل تماشا است.

۱۸. The Shape of Water (2017)

فیلم شکل آب روی مرز میان یک فانتزی عاشقانه و یک فیلم هیولایی حرکت می‌کند. این فیلم به کارگردانی «گیرمو دل تورو»، داستان یک نظافتچی لال را روایت می‌کند که عاشق یک موجود دوزیستِ انسان‌نما می‌شود. ستارگانی همچون «سالی هاوکینز»، «مایکل شانون»، «داگ جونز» و «اکتاویا اسپنسر» در این فیلم ایفای نقش می‌کنند. شکل آب بسیار مورد تحسین منتقدان قرار گرفت و تنها دومین فیلم فانتزی در تاریخ است که موفق به کسب جایزه اسکار بهترین فیلم شده است (پس از فیلم ارباب حلقه‌ها: بازگشت پادشاه محصول ۲۰۰۳). این فیلم برای اجاره در سرویس‌های یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۱۷. Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives (2010)

با اینکه فیلم‌های فانتزی درباره زندگی پس از مرگ به اندازه سایر زیرژانرها رایج نیستند، اما عمو بونمی که می‌تواند زندگی‌های گذشته‌اش را به یاد آورد برداشتی تازه و تجربی از این ژانر ارائه می‌دهد. همان‌طور که از عنوان پیداست، فیلم داستان مردی به نام «عمو بونمی» را دنبال می‌کند که در روزهای پایانی پیش از مرگش بر اثر بیماری کلیوی، با روح همسرش ملاقات می‌کند و به مرور خاطرات زندگی‌های گذشته‌اش می‌پردازد. «آپیچاتپونگ ویراستاکول» نویسندگی و کارگردانی این فیلم را به‌عنوان بخشی از یک پروژه بزرگتر به نام «بدوی» (Primitive) بر عهده داشته است. این پروژه هنریِ چندرسانه‌ای بر منطقه «ایسان» در شمال شرقی تایلند تمرکز دارد. عمو بونمی… برای نخستین بار در جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد و اولین فیلم تایلندی بود که موفق به دریافت جایزه نخل طلا (Palme d’Or) شد. این فیلم برای اجاره در یوتیوب، گوگل پلی و اپل تی‌وی در دسترس است.

۱۶. Wings of Desire (1987)

فیلم «زیر آسمان برلین» (یا با عنوان اصلیِ آلمانی Der Himmel über Berlin) اثر «ویم وندرس»، ماجرای دو فرشته را دنبال می‌کند که نظاره‌گر زندگی ساکنان شهر برلینِ تقسیم‌ شده هستند. در این فیلم «برونو گانتس»، «سولویگ دومارتین»، «اتو ساندر» و «پیتر فالک» ایفای نقش می‌کنند. «دیوید دنبی» زمانی این اثر را «نهایتِ سینمای آلمان» توصیف کرده بود و این فیلم جایزه بهترین کارگردانی جشنواره کن را برای ویم وندرس به ارمغان آورد. نسخه آمریکایی این فیلم در سال ۲۰۰۳ (در واقع ۱۹۹۸) با نام «شهر فرشتگان» (City of Angels) بازسازی شد و در سال ۲۰۲۳ نیز خبر ساخت دومین بازسازی آمریکایی آن اعلام گردید. این فیلم هم‌اکنون در سرویس Max در دسترس است.

۱۵. Labyrinth (1986)

فیلم هزارتو یک اثر «کالت کلاسیک» واقعی است. این فیلم به کارگردانی «جیم هنسون» و تهیه‌کنندگی «جورج لوکاس» ساخته شده است. با نقش‌آفرینی «جنیفر کانلی» و «دیوید بویی»، هزارتو داستان دختر جوانی را دنبال می‌کند که پس از ربوده شدن برادر نوزادش توسط «جارث» (Jareth)، پادشاه گابلین‌ها، راهی مأموریتی برای نجات او می‌شود. «تری جونز» از گروه «مونتی پایتون»، اولین پیش‌نویس فیلمنامه را بر اساس تصویرسازی‌های «برایان فرود» (طراح هنری فیلم بلور تاریک) نوشت. هزارتو در ابتدا نقدهای متفاوتی دریافت کرد؛ با این حال، از آن زمان مورد توجه و بازبینی بسیاری از منتقدان قرار گرفته است. این آخرین فیلمی بود که هنسون کارگردانی کرد و پسرش، «برایان هنسون»، درباره میراث این فیلم گفته است: «در روزهای آخر عمرش، [هزارتو] در ذهن او تنها پروژه بزرگ و ناموفقی بود که در زندگی‌اش انجام داده بود. اما حالا، این ارزشمندترین و موفق‌ترین (پربازده‌ترین) اثری است که او تاکنون خلق کرده است.» این فیلم هم‌اکنون برای اجاره در سرویس‌های یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۱۴. Mary Poppins (1964)

فیلم مری پاپینز داستان یک پرستار بچه‌ی جادویی را روایت می‌کند و ستارگانی همچون «جولی اندروز»، «دیک ون دایک»، «دیوید تاملینسون»، «گلینیس جونز» و «هرمیون بادلی» در آن ایفای نقش می‌کنند. این اثر در زمان اکران، پرفروش‌ترین فیلم دیزنی و یک موفقیت بزرگ نزد منتقدان بود و توانست ۱۳ نامزدی جایزه اسکار دریافت کند. این فیلم بر اساس کتاب «پی. ال. تراورس» و به کارگردانی «رابرت استیونسون» ساخته شد و ترانه‌های ماندگار آن اثر «برادران شرمن» است. مری پاپینز یک کلاسیک خانوادگی حقیقی است. ماجرای ساخت این فیلم الهام‌بخش درام زندگی‌نامه‌ای نجات آقای بنکس (Saving Mr. Banks) محصول سال ۲۰۱۳ شد. همچنین دنباله‌ای برای این اثر با عنوان بازگشت مری پاپینز در سال ۲۰۱۸ ساخته شد. مری پاپینز هم‌اکنون در سرویس دیزنی پلاس قابل تماشا است.

۱۳. Excalibur (1981)

فیلم اکس‌کالیبور بازگوییِ افسانه‌ی شاه آرتور و شوالیه‌های میز گرد است. در این فیلم ستارگانی همچون «نایجل تری»، «هلن میرن»، «لیام نیسون» و «پاتریک استوارت» ایفای نقش می‌کنند. «جان بورمن» در ابتدا قصد داشت ارباب حلقه‌ها را اقتباس کند، اما تغییر مسیر داد و فیلمی را بر اساس داستان عاشقانه‌ی قرن پانزدهمی Le Morte d’Arthur (مرگ آرتور) نویسندگی و کارگردانی کرد. با این حال، بخش زیادی از تصویرسازی‌ها و دکورهای فیلم با در نظر داشتنِ فیلمنامه‌ی ارباب حلقه‌ها طراحی شده بودند. اکس‌کالیبور هواداران متعصب و خاص (Cult following) پیدا کرده که این موضوع منجر به ساخت چندین فیلم مستند درباره روند تولید آن شده است. این فیلم هم‌اکنون برای اجاره در سرویس‌های یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۱۲. Being John Malkovich (1999)

فیلم جان مالکوویچ بودن یک کلاس درس تمام‌عیار در سبک سوررئالیسم به کارگردانی «اسپایک جونز» و نویسندگی «چارلی کافمن» است. داستان فیلم درباره‌ی یک عروسک‌گردان است که دریچه‌ای به ذهنِ بازیگر کاراکتر، «جان مالکوویچ»، پیدا می‌کند. در این فیلم «جان کیوسک»، «کامرون دیاز»، «کاترین کینر» و خودِ «جان مالکوویچ» ایفای نقش می‌کنند. «راجر ایبرت» درباره این فیلم گفته بود: «یا جان مالکوویچ بودن نامزد بهترین فیلم می‌شود، یا اعضای آکادمی نیاز دارند دریچه‌ای به مغزشان باز شود.» این فیلم نامزد سه جایزه اسکار شد و مالکوویچ برای بازی در نقش خودش، برنده جایزه کمدی آمریکا برای «بامزه‌ترین بازیگر نقش مکمل» شد. با این حال، این اثر نامزد اسکار بهترین فیلم نشد. جان مالکوویچ بودن برای اجاره در یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۱۱. Beasts of the Southern Wild (2012)

فیلم جانوران حیات وحش جنوب قصه‌ای رؤیاگونه درباره جامعه‌ای در مرداب‌های لوئیزیانا است که حسی شبیه به یک افسانه‌ی محلی (Folktale) مدرن دارد. این فیلم «کونژان والیس» را معرفی می‌کند که در ۹ سالگی به جوان‌ترین نامزد اسکار بهترین بازیگر زن در تاریخ تبدیل شد (متن اصلی اشاره کرده که او برنده شد، اما در واقعیت او نامزد شد و جنیفر لارنس برنده آن سال بود). «دوایت هنری» نیز در این فیلم ایفای نقش می‌کند. این فیلم تقریباً تحسین همگان را برانگیخت. با این حال، «بل هوکس» (نویسنده و فعال اجتماعی) درباره فیلم گفت: «شور و نشاط موجود در این فیلم توسط نوعی هرزه‌نگاریِ خام از خشونت ایجاد شده است» و شخصیت والیس یعنی «هاش‌پاپی» را به‌عنوان «نسخه‌ای مینیاتوری از کلیشه‌ی “مادر-سالارِ سیاه‌پوستِ قوی”» مورد انتقاد قرار داد. این فیلم هم‌اکنون در سرویس Hulu قابل تماشا است.

۱۰. Ugetsu (1953)

فیلم اوگتسو (یا افسانه‌های ماه و باران) یک اثر فانتزی تاریخی درباره دوران «آزوچی-مومویاما» در ژاپن و جنگ‌های داخلی است. به این فیلم گاهی لقب «داستان ارواح» داده می‌شود، با این حال شباهت زیادی به ژانر وحشت آمریکایی ندارد. در عوض، فیلم داستان یک سفالگر و یک سامورایی مشتاق را روایت می‌کند که همسرش را رها کرده و فریفته‌ی یک روح می‌شود. این فیلم برای اولین بار در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و در آنجا برنده جایزه «پاسینتی» و «شیر نقره‌ای» شد. اوگتسو در ادامه نامزد دریافت جایزه اسکار برای بهترین طراحی لباس (سیاه و سفید) گردید. این فیلم یکی از شاهکارهای «دوران طلایی سینمای ژاپن» محسوب می‌شود و هم‌اکنون در سرویس‌های Tubi، Plex و Max قابل تماشا است.

۹. Pan’s Labyrinth (2006)

دومین فیلم از «گیرمو دل تورو» که در این لیست قرار می‌گیرد، هزارتوی پن (با نام اصلی اسپانیایی El Laberinto Del Fauno) است؛ یک فیلم فانتزی اسپانیایی‌زبان درباره دختری که ورودی یک دنیای مخفی را پیدا می‌کند که تحت فرمانروایی یک «فان» (موجودی افسانه‌ای) است. این فیلم یک دنباله‌ی معنوی (Spiritual Successor) برای فیلم ترسناک/معماییِ سال ۲۰۰۱ دل تورو، یعنی ستون فقرات شیطان (The Devil’s Backbone) محسوب می‌شود. طبیعتاً، هزارتوی پن نسبت به بسیاری از فیلم‌های دیگر این لیست تاریک‌تر است. این فیلم برای نخستین بار در جشنواره فیلم کن اکران شد و توانست نامزد دریافت ۶ جایزه اسکار شود. هزارتوی پن برای اجاره در سرویس‌های یوتیوب، گوگل پلی، اپل تی‌وی و آمازون پرایم در دسترس است.

۸. It’s a Wonderful Life (1946)

با اینکه چه زندگی شگفت‌انگیزی معمولاً بیشتر به‌عنوان یک فیلم کریسمسی شناخته می‌شود تا یک فیلم فانتزی، اما حضور پررنگ فرشتگان باعث می‌شود در چارچوب فیلم‌های فانتزی که به کاوش زندگی پس از مرگ می‌پردازند، جای بگیرد. بخش اعظم فیلم درباره زندگی «جورج بیلی»، مسئول افسرده‌ی یک موسسه وام و مسکن در شهری کوچک است. با این حال، پرده‌ی سوم فیلم ماجرای فرشته‌ای به نام «کلارنس» را دنبال می‌کند که مأموریت یافته به جورج کمک کند تا هدف زندگی‌اش را درک کند. چه زندگی شگفت‌انگیزی توسط «فرانک کاپرا» کارگردانی شده و «جیمی استوارت» و «دانا رید» در آن ایفای نقش کرده‌اند. این فیلم نامزد دریافت ۵ جایزه اسکار از جمله بهترین فیلم شد. با این حال، در زمان اکران نقدهای متفاوتی دریافت کرد و اف‌بی‌آی (در کنار دیگران) تصور می‌کرد که پیام فیلم بیش از حد کمونیستی است. این اثر هم‌اکنون در کانال Roku و آمازون پرایم قابل تماشا است.

۷. Paddington 2 (2017)

اگر وجود یک خرس سخنگو به‌تنهایی برای تبدیل کردن یک اثر به فیلمی فانتزی کافی نباشد، حس و حال کلیِ دنیاسازیِ بصریِ پدینگتون ۲ باید جایگاه فانتزی آن را تثبیت کند. در این فیلم «بن ویشاو»، «هیو بونوویل»، «سالی هاوکینز»، «برندن گلیسون»، «جولی والترز»، «پیتر کاپالدی» و «هیو گرانت» ایفای نقش می‌کنند. پدینگتون ۲ مدتی طولانی از امتیاز ۱۰۰٪ در وب‌سایت «راتن تومیتوز» برخوردار بود که آن را به یکی از بالاترین نمرات در این سایت تبدیل کرد، تا اینکه در سال ۲۰۲۱ ثبت تنها یک نقد منفی، امتیاز آن را به ۹۹٪ رساند. داستان فیلم ماجراجوییِ پدینگتون (خرس داستان) را دنبال می‌کند که تلاش دارد یک کتاب برجسته‌ی (Pop-up) عتیقه و ظریف را برای خاله‌ی محبوبش بخرد. این فیلم به نوعی تبدیل به یک «میم» اینترنتی شده است و بسیاری به شوخی یا جدی می‌گویند که از شاهکارهایی مثل همشهری کین و پدرخوانده بهتر است. به این پدیده در فیلم وزن غیرقابل‌تحمل استعداد عظیم (۲۰۲۲) نیز ارجاع داده شد؛ جایی که «نیکلاس کیج» برای اولین بار فیلم را با شخصیت «خاوی» (با بازی پدرو پاسکال) تماشا می‌کند و خاوی می‌گوید که پدینگتون ۲ باعث شده او بخواهد «مرد بهتری» باشد. این فیلم هم‌اکنون در سرویس Tubi قابل تماشا است.

۶. The Princess Bride (1987)

یک «داستان در داستان» دیگر؛ عروس شاهزاده ماجرای پدربزرگی است که برای نوه بیمارش کتابی را می‌خواند. این کتاب درباره‌ی رابطه‌ی عاشقانه‌ی میان یک کارگر مزرعه (که تبدیل به دزد دریایی شده) و زن جوانی است که در آستانه‌ی ازدواج با شاهزاده‌ای خبیث قرار دارد. در پس‌زمینه‌ی این عاشقانه‌ی شبه‌قرون‌وسطایی، عناصری همچون غول‌ها، معجزات، مارماهی‌های ترسناک و «جوندگانی با جثه‌ی غیرعادی» به چشم می‌خورند. این فیلم بر اساس رمانی به همین نام (چاپ ۱۹۷۳) ساخته شده و ستارگانی همچون «کری الویس»، «رابین رایت»، «مندی پتینکین»، «کریس ساراندون»، «والاس شاون»، «آندره د جاینت»، «پیتر فالک» و «کریستوفر گست» در آن ایفای نقش می‌کنند. عروس شاهزاده به جایگاه یک فیلم «کالت» دست یافته و از امتیاز ۹۸٪ در وب‌سایت «راتن تومیتوز» برخوردار است. این اثر هم‌اکنون در سرویس دیزنی پلاس قابل تماشا است.

۵. The Wizard of Oz (1939)

فیلم جادوگر شهر اُز بر اساس رمان فانتزی «ال. فرانک باوم» با نام جادوگر شگفت‌انگیز اُز ساخته شده است. فیلم داستان «دوروتی گیل» را دنبال می‌کند که به درون سرزمینی فانتزی در جایی آن‌سوی رنگین‌کمان کشیده می‌شود. کارگردانی این فیلم بر عهده «ویکتور فلمینگ» بود و «جودی گارلند» در آن نقش‌آفرینی کرد. و بله، با اینکه او در پایان از خواب بیدار می‌شود، اما این اثر همچنان یک فانتزی تمام‌عیار است. «راجر ایبرت» درباره این فیلم نوشت: «این اثر به گونه‌ای واقعی و مهم به نظر می‌رسد که اکثر فیلم‌ها این‌طور نیستند.» جادوگر شهر اُز نامزد دریافت شش جایزه اسکار شد و سه جایزه را از آن خود کرد. این فیلم میراث فرهنگی طولانی‌ای دارد که شامل بسیاری از اسپین‌آف‌ها و بازآفرینی‌ها مانند The Wiz، سفر بازگشت به اُز، بازگشت به اُز و Wicked می‌شود. جادوگر شهر اُز هم‌اکنون در سرویس Max قابل تماشا است.

۴. Spirited Away (2001)

این لیست عمداً فیلم‌های انیمیشن را کنار گذاشته بود، زیرا از برخی جهات، تمام فیلم‌های انیمیشن، فیلم‌های فانتزی محسوب می‌شوند. ذات انیمیشن بیننده را به دنیایی جدید می‌برد و اکثر، اگر نگویم همه فیلم‌های انیمیشن، شامل عناصر جادو و خیال‌پردازی هستند. با این حال، این لیست بدون «استودیو جیبلی» و به‌ویژه شهر اشباح، کامل به نظر نمی‌رسید. نویسندگی و کارگردانی شهر اشباح بر عهده «هایائو میازاکی» بود. فیلم داستان دختربچه‌ای ده ساله به نام «چیهیرو» را دنبال می‌کند که به قلمروی ارواح منتقل می‌شود و باید والدینش را از چنگ جادوگر خبیث، «یوبابا»، نجات دهد. شهر اشباح به مدت ۱۹ سال رکورد پرفروش‌ترین فیلم تاریخ ژاپن را در اختیار داشت. پیش از آنکه فیلم پسر و مرغ ماهی‌خوارِ میازاکی در سال ۲۰۲۴ برنده شود، شهر اشباح تنها انیمیشن غیرانگلیسی‌زبانی بود که موفق به کسب جایزه اسکار بهترین انیمیشن بلند شده بود. این فیلم هم‌اکنون در سرویس Max قابل تماشا است.

۳. Star Wars: Episode IV – A New Hope (1977)

صبر کنید، مگر جنگ ستارگان یک فیلم علمی-تخیلی نیست؟ خب، شاید نسخه اصلی این‌طور نباشد. پیش از فیلم جنگ ستارگان: اپیزود اول – تهدید شبح در سال ۱۹۹۹ و معرفی «میدی‌کلرین‌ها» (Midichlorians)، جنگ ستارگان داستانی بود درباره جادو که «خیلی وقت پیش» اتفاق می‌افتاد. با اینکه تکنولوژیِ آینده‌نگرانه حضور پررنگی در آن دارد، اما جنگ ستارگان چشم‌اندازی از آینده‌ی ما نیست؛ بلکه داستان شوالیه‌ها و جادوگران فضایی در گذشته‌ای فراموش‌شده است. فیلم جنگ ستارگان که بعدها با نام جنگ ستارگان: اپیزود چهارم – امیدی تازه شناخته شد، توسط «جورج لوکاس» کارگردانی شد و ستارگانی همچون «مارک همیل»، «هریسون فورد»، «کری فیشر»، «پیتر کوشینگ»، «الک گینس» و «جیمز ارل جونز» در آن ایفای نقش کردند. این فیلم و فرنچایزِ حاصل از آن، به یک غول فرهنگی تبدیل شده‌اند. این اثر برنده هفت جایزه اسکار شد و به یکی از مهم‌ترین فیلم‌های تاریخ آمریکا از نظر فرهنگی بدل گشت. این فیلم هم‌اکنون در سرویس‌های Disney+ و fuboTV قابل تماشا است.

۲. The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001)

اگر قرار باشد تنها یکی از فیلم‌های سه‌گانه‌ی ارباب حلقه‌ها اثر «پیتر جکسون» را تماشا کنید، آن فیلم باید یاران حلقه محصول سال ۲۰۰۱ باشد. با این حال، هر سه فیلم از آثار واجب (Must-watch) در ژانر فانتزی به شمار می‌روند. این فیلم‌ها بر اساس رمان‌های فانتزی و محبوب «جی. آر. آر. تالکین» با همین نام ساخته شده‌اند. ارباب حلقه‌ها از گروه بازیگران برجسته‌ای بهره می‌برد که شامل «الایجا وود»، «ایان مک‌کلن»، «لیو تایلر»، «ویگو مورتنسن»، «شان آستین»، «کیت بلانشت»، «جان ریس-دیویس»، «بیلی بوید»، «دامینیک مانهن»، «اورلاندو بلوم»، «کریستوفر لی»، «هوگو ویوینگ» و «اندی سرکیس» می‌شود. این سه‌گانه داستان هابیتی به نام «فرودو» را در مأموریتش برای نابود کردن یک حلقه‌ی جادویی قدرتمند دنبال می‌کند. فیلم (یاران حلقه) نامزد دریافت ۱۳ جایزه اسکار شد و ۳ جایزه را از آن خود کرد. با این حال، فیلم سوم این مجموعه یعنی بازگشت پادشاه، برنده ۱۱ جایزه اسکار از جمله بهترین فیلم شد. (اما واقعاً باید ارباب حلقه‌ها را به ترتیب تماشا کنید.) این سه‌گانه هم‌اکنون در سرویس Max قابل تماشا است.

۱. The Seventh Seal (1957)

حتی کسانی که مهر هفتم را ندیده‌اند، احتمالاً ارجاعاتی به آن را در جاهای دیگر مشاهده کرده‌اند. ادای دین‌ها، ارجاعات و نقیضه‌های این فیلم را می‌توان در آثاری همچون مونتی پایتون، سسمی استریت (Sesame Street)، سفرِ جعلیِ بیل و تد (Bill and Ted’s Bogus Journey) و حتی فیلم کوتاه نامزد اسکار سال ۱۹۶۸ یعنی De Düva پیدا کرد. مهر هفتم به نویسندگی و کارگردانی «اینگمار برگمان»، فیلمی درباره جست‌وجوی یک شوالیه‌ی قرون وسطایی در پس‌زمینه‌ی دوران شیوع «طاعون سیاه» (مرگ سیاه) در دانمارک است. این فیلم بیش از هر چیز با مشهورترین صحنه‌اش در یادها مانده است: بازی شطرنج میان شوالیه و «تجسم مرگ». فیلم با ماهیتِ «خدای خاموش» دست‌ و پنجه نرم می‌کند و لحنی بسیار تاریک دارد. مهر هفتم برنده جایزه ویژه هیئت داوران در جشنواره فیلم کن ۱۹۵۷ شد و به یک اثر کلاسیک تبدیل گردید. این فیلم هم‌اکنون در سرویس Max قابل تماشا است.

سخن پایانی

اگرچه انواع گوناگونی از فیلم‌های فانتزی وجود دارد اما تمام آثار بزرگِ این ژانر، بیننده را به دنیاهای جدیدی می‌برند و شامل جادوهای خارق‌العاده‌ای هستند. فانتزی به‌عنوان یک ژانر، اغلب گرایش زیادی به آثار «کالت کلاسیک» دارد؛ اما این فیلم‌ها چه بلاک‌باستر (پرفروش) باشند، چه برنده اسکار و چه جواهرات پنهان و ناشناخته، تماشای آن‌ها برای عاشقان فانتزی واجب است.

این را هم اضافه کنیم که این لیست، طبق نظر نویسنده رسانه‌ی Forbes جمع‌آوری شده و می‌دانیم که چقدر جای خالی آثاری مثل هری پاتر و آواتار احساس می‌شود. نظر شما چیست؟ به‌نظر شما فیلم فانتزی برتر دیگری در تاریخ سینما وجود دارد که باید تماشا کنیم؟ نظرات‌تان را با ما و دیگر کاربران مجله بازار به اشتراک بگذارید.

منبع: forbes

رازهای یوتوب فارسی؛ میزگیم با سک‌شات – قسمت اول