مجموعه جی تی ای معرف چندین نسل از دنیای بازی بوده است. این سری با هر نسخه جدید خود دست به نوآوری زده و دائما مرزهای طراحی جهان باز را جابجا کرده است. از آن هرج و مرج ایزومتریک (از بالا به پایین) گرفته تا چشماندازهای شهری عظیم، هر نسخه در زمان خود دست به نوآوری زده، چیز جدیدی برای ارائه داشته و تاثیری ماندگار بر این ژانر گذاشته است.
اگرچه هر بازی GTA ایرادات خاص خود را دارد، اما هر کدام حداقل یک ویژگی یا مکانیزم شاخص دارند که به میراث آن تبدیل شده است. فرقی نمیکند این ویژگی یک پیشرفت بزرگ در داستانسرایی باشد یا تولد آزادی عمل در دنیای سندباکس؛ همین جنبههای برجسته بودند که کمک کردند این مجموعه از یک اثر عجیب و غریب و جنجالی، به یکی از مهمترین مجموعهها در تاریخ بازیهای ویدیویی تبدیل شود.
Grand Theft Auto
نسخه اول جی تی ای شاید ضعیفترین و عجیبترین نسخه این مجموعه باشد، اما ساختار کلی سری را برای همیشه مشخص کرد
- تاریخ انتشار: ۲۸ نوامبر ۱۹۹۷
پیش از آنکه دنیای بازیهای جهان باز به یک استاندارد در صنعت بازی تبدیل شوند، نسخه اول جی تی ای کاری را کرد که کمتر بازی جراتش را داشت؛ این بازی به بازیکنان آزادی عملی بدون هیچ قانون یا محدودیتی را داد. زاویه دید ایزومتریک آن نه تنها جلوی هرج و مرج را نمیگرفت، بلکه آن را تشدید هم میکرد. بازیکنان میتوانستند آزادانه در چندین شهر آشوب به پا کنند، بدون اینکه حتی یک ماموریت را کامل کرده باشند. چیزی که این هرج و مرج را خاص میکرد، واکنشگرایی بالای دنیای بازی بود. پلیسها هجوم میآوردند، گنگها تلافی میکردند و بازی هرگز بازیکن را به خاطر آزمون و خطا مجازات نمیکرد. این بازی شاید با استانداردهای امروزی ابتدایی به نظر برسد، اما پایه و اساس آن یعنی «اختیار تام بازیکن» برای آن زمان بسیار رادیکال و ساختارشکن بود و لحن کلی مجموعه را برای همیشه مشخص کرد.
Grand Theft Auto 2
بازی جی تی ای ۲ یک دنباله واقعی بود و همه چیزهای نسخه اول را بهتر کرد
- تاریخ انتشار: ۱۳ فوریه ۱۹۹۹
جی تی ای ۲ هرج و مرج سندباکس این مجموعه را با افزودن یک لایه تاکتیکیتر گسترش داد. این بازی یک «سیستم اعتبار گنگ» را معرفی کرد که باعث میشد که کار کردن برای یک گروه، به قیمت دشمنی با گروهی دیگر تمام شود و هر ماموریت را به یک قمار بر سر اعتبار تبدیل میکرد. بازیکنان دیگر نمیتوانستند به سادگی ماموریتها را پشت سر بگذارند؛ آنها مجبور بودند در هر منطقه از شهر، اتحادها و دشمنیها را در نظر بگیرند. این سیستم از زمان خود جلوتر بود و رگههایی از پیچیدگی اخلاقی را در مجموعهای به نمایش میگذاشت که تا آن زمان عمدتا به هرج و مرج شهرت داشت. این سیستم ارزش تکرار بازی را بالا برد و به دنیای آن هویت بیشتری بخشید و بازیکنان را تشویق میکرد تا فراتر از تخریب و نابودی فکر کنند. و اگرچه جی تی ای ۲ به اندازه عناوین بعدی در یادها نمانده است، اما زیربنای مهمی را برای نسخههای آینده پایهگذاری کرد.
Grand Theft Auto 3
جی تی ای ۳ یک انقلاب بزرگ بود، انقلابی که صنعت بازی را به قبل و بعد از خود تقسیم کرد
- تاریخ انتشار: ۲۳ اکتبر ۲۰۰۱
جی تی ای ۳ فقط یک جهش رو به جلو نبود، بلکه یک بازآفرینی کامل محسوب میشد. جهش به دنیای سهبعدی همه چیز را تغییر داد. این تغییر باعث شد لیبرتی سیتی به شکلی واقعی، زنده و به هم پیوسته احساس شود؛ حسی که بازیها هرگز پیش از آن نتوانسته بودند منتقل کنند. بازیکنان میتوانستند راه بروند، رانندگی کنند، شلیک کنند یا به سادگی دنیایی را کاوش کنند که دیگر فقط در دو بعد خلاصه نمیشد. حس غوطهوری در بازی انقلابی بود و برای بسیاری از گیمرها، این اولین باری بود که یک بازی، شهری را برای «زندگی کردن» در اختیارشان میگذاشت، نه فقط برای انجام یک سری ماموریت مشخص. از ایستگاههای رادیویی گرفته تا رفتار غیرقابلپیشبینی عابران پیاده، این جزئیات دقیق و پیچیده، لیبرتی سیتی را به یک شهر فراموشنشدنی تبدیل کرد. این همان لحظهای بود که جی تی ای از یک پدیده جالب و عجیب، به یک غول فرهنگی تمام عیار تبدیل شد.
Grand Theft Auto: Vice City
وایس سیتی، نمونهای از بهشت روی زمین در آمریکا را به نمایش گذاشت و حتی محبوبیت سری را بیش از پیش بالا برد
- تاریخ انتشار: ۲۹ اکتبر ۲۰۰۲
جی تی ای وایس سیتی که در یک میامی خیالی در دهه ۱۹۸۰ جریان داشت، یکی از متمایزترین حال و هواها را در تاریخ بازیهای ویدیویی در اختیار دارد. کت و شلوارهای پاستلی، موسیقی متن پر از سینثسایزر و داستان تبهکاری، همگی با دنیایی زیبا ترکیب شده بودند؛ دنیایی که فقط آن دوران را بازسازی نمیکرد، بلکه آن را جشن میگرفت. در حالی که هر ماموریت و ایستگاه رادیویی در اغراقهای دهه ۸۰ غرق بود، وایس سیتی بیشتر شبیه یک بازآفرینی واقعی از یک مکان واقعی احساس میشد تا فقط یک تقلید مجازی. به قدرت رسیدن تامی ورسیتی عالی بود، اما ستاره واقعی بازی خود شهر آن بود. از عمارتهای لب اقیانوس گرفته تا کلوپهای شبانه پر جنب و جوش، وایس سیتی چنان سبک متمایزی داشت که ثابت کرد جی تی ای میتواند کاری فراتر از سرگرم کردن و دعوت به ویرانگری انجام دهد و به عنوان نمادی از زیبایی بر فراز هرج و مرج عمل کند.
Grand Theft Auto: San Andreas
حالا که جی تی ای سن آندریاس منتشر شد، دیگر میشد به راحتی GTA را یکی از بزرگترین و پرفروشترین فرنچایزهای تاریخ نامید
- تاریخ انتشار: ۲۶ اکتبر ۲۰۰۴
جی تی ای سن آندریاس هر آنچه را که وایس سیتی انجام داده بود، برداشت و آن را به شکلی عظیم گسترش داد. سه شهر، به همراه حومههای روستایی، کوهستانها و بیابانهای اطراف، باعث شدند بازی چیزی فراتر از یک نقشه، بلکه یک ایالت کامل باشد. علاوه بر اینها، مکانیزمهای نقشآفرینی هم به بازی اضافه شدند که به بازیکنان اجازه میدادند مهارتهای سی جی را خارج از مبارزات هم ارتقا دهند. این موارد بازی را به یک شبیهساز واقعی تبدیل کرد تا یک بازی ویدیویی. این عظمت به معنای واقعی کلمه، در سال ۲۰۰۴ سرسامآور بود. سی جی حسی فراتر از یک شخصیت اصلی ساده را منتقل میکرد، چرا که بازیکنان میتوانستند او را هر طور که میخواستند، شکل دهند. این سیستمها همیشه بینقص و صیقلی نبودند، اما کنترل و حس غوطهوری بیشتری نسبت به هر بازی جهان باز دیگری تا آن زمان به بازیکنان میدادند. این یک گام شجاعانه رو به جلو بود که با تحسین بسیار زیادی مواجه شد.
Grand Theft Auto: Liberty City Stories
کنسول PSP بدون حضور بازیهای بینظیری چون GTA: Liberty City Stories، هرگز نمیتوانست به آن موفقیت بزرگ دست پیدا کند
- تاریخ انتشار: ۲۵ اکتبر ۲۰۰۵
جی تی ای لیبرتی سیتی استوریز بازیکنان را به همان شهری بازگرداند که صنعت بازی را بازتعریف کرده بود، اما این بار با کنترلهای روانتر، سیستم تیراندازی بهتر و ماموریتهای جدیدی که برای یک کنسول دستی طراحی شده بودند. بازی حس یک تجربه جذاب کنسولی را در کف دستان بازیکن منتقل میکرد. بازدید دوباره از آن نقشه آشنا با داستانهایی جدید، به لور بازی عمق بخشید؛ اتفاقی که بسیاری از طرفداران مجموعه به گرمی از آن استقبال کردند. بازی همچنین برخی مکانیزمهای اصلی سری را بهبود بخشید؛ موتورسیکلتها را به شهر معرفی کرد و محتوای جانبی مانند خرید و فروش املاک و ماموریتهای فرعی را اضافه نمود. برای طرفدارانی که عاشق جی تی ای ۳ بودند، لیبرتی سیتی استوریز ترکیبی بینقص از نوستالژی و بهینهسازی ارائه داد و به یکی از محبوبترین عناوین PSP تبدیل شد.
Grand Theft Auto: Vice City Stories
شهر وایس سیتی به قدری پتانسیل داشت که سازندگان جی تی ای باز هم به آن سر بزنند
- تاریخ انتشار: ۳۱ اکتبر ۲۰۰۶
جی تی ای وایس سیتی استوریز به بازیکنان این فرصت را داد تا در نقش ویکتور ونس، نسخه جوانتر و خشنتر وایس سیتی را کاوش کنند. این بازی چندین ارتقای جدی نسبت به نسخه قبلی خود یعنی لیبرتی سیتی (استوریز) به همراه داشت. نقشه بازی زندهتر، طراحی ماموریتها متنوعتر و دنیای آن غنیتر از هر جی تی ای پورتابل دیگری تا آن زمان بود. فراتر از جلوههای بصری، بازی مکانیزم «مدیریت امپراتوری» را معرفی کرد که به بازیکنان اجازه میداد کسب و کارها را تصاحب کنند و برای کنترل اقتصاد شهر بجنگند. این مکانیزم به روایت بازی هدف بهتر و به گیمپلی تنوع بیشتری بخشید. بازی به عنوان یک تجربه پورتابل، به شدت جاهطلبانه بود، تا حدی که بسیاری از طرفداران هنوز آن را یکی از بزرگترین دستاوردهای فنی PSP میدانند.
Grand Theft Auto 4
بازی جی تی ای ۴، متفاوتترین و دارکترین نسخه جی تی ای بود و این موضوع، آن را شدیدا بهیادماندنی کرد
- تاریخ انتشار: ۲۹ آوریل ۲۰۰۸
جی تی ای ۴ یک تغییر لحن محسوس نسبت به نسخههای قبلی داشت؛ پالت رنگی بازی تیرهتر شده بود، طنز آن تیزتر و داستان در مرکز توجه قرار داشت. جستجوی تراژدیک نیکو بلیک برای رویای آمریکایی، پیچیدهترین روایت احساسی ممکن را ارائه داد که این سری تا آن زمان به خود دیده بود. بازی مفاهیم وفاداری و فقدان را به شیوهای بررسی میکرد که طرفداران قدیمی را غافلگیر کرد. این تمرکز بر داستانسرایی، مجموعه را ارتقا داد. اگرچه عدهای دلتنگ آن وحشیگری جی تی ای سن آندریاس بودند، بسیاری هم از این سنگینی و ظرافتی که جایگزین آن شده بود، قدردانی کردند. لیبرتی سیتی بار دیگر حس یک مکان واقعی و زنده را به مخاطب منتقل میکرد. برای اولین بار، آن هجو همیشگی در هالهای از اندوه واقعی پیچیده شده بود؛ این نشان داد که مجموعه میتواند بدون از دست دادن آن حس همیشگی خود، تجربهای واقعگرایانه را ارائه دهد.
Grand Theft Auto 5
جی تی ای ۵ با معرفی جاهطلبانهترین مکانیزم تاریخ خود، یعنی امکان بازی همزمان با سه شخصیت اصلی، مرزهای داستانسرایی و گیمپلی را در هم شکست. قابلیت جابجایی آنی بین مایکل، فرانکلین و ترور نه تنها یک شاهکار فنی بود، بلکه به ماموریتهای سرقت پیچیده بازی، عمق روایی و تاکتیکی بینظیری میبخشید. این بازی همچنین بازگشتی به هجویههای تند و تیز و اتمسفر آفتابی سن آندریاس بود که دنیای مدرن لوس سانتوس را به یکی از زندهترین و پرجزئیاتترین جهانهای تاریخ بازیهای ویدیویی تبدیل کرد. جی تی ای ۵ ثابت کرد که این مجموعه میتواند همزمان هم یک داستان سینمایی درگیرکننده روایت کند و هم نهایت آزادی عمل و آشوب را در اختیار بازیکن بگذارد.
کلام آخر
مجموعهی جی تی ای در طول بیش از دو دهه، نه فقط به عنوان یک سری بازی، بلکه به عنوان پدیدهای فرهنگی و هنری شناخته میشود که بارها مسیر صنعت بازیسازی را تغییر داده است. هر نسخه از این مجموعه، گامی جسورانه در جهت گسترش مرزهای تخیل، آزادی و روایت بوده و نشان داده است که بازیهای ویدیویی میتوانند فراتر از سرگرمی صرف، به بستری برای بازتاب جامعه، طنز، خشونت و حتی نقد واقعیت تبدیل شوند. از شور و بیقانونی نسخه نخست تا بلوغ و پیچیدگی روایی نسخههای اخیر، جی تی ای ثابت کرده است که میتوان همواره در حال تحول بود، بیآنکه روح اصلی خود یعنی آزادی بیقید و بند بازیکن در جهانی زنده و پویا را از دست داد.
- چرا مجموعه بازیهای GTA تا این اندازه محبوب و ماندگار شدهاند؟
علت اصلی محبوبیت مجموعه GTA در آزادی عمل بیسابقهای است که به بازیکن میدهد. از همان نسخه اول، بازیکنان میتوانستند بدون محدودیت در دنیایی زنده و واکنشگرا هر کاری انجام دهند. هر نسخه جدید نیز با نوآوری در گرافیک، طراحی جهان باز، روایت داستانی و مکانیزمهای تازه، مرزهای صنعت بازی را جابهجا کرده است. ترکیب آزادی، طنز اجتماعی و جزئیات واقعگرایانه باعث شده GTA فراتر از یک بازی، به پدیدهای فرهنگی تبدیل شود.
- مهمترین نوآوریهای هر نسل از سری GTA چه بوده است؟
هر نسخه از مجموعهی GTA نوآوری خاصی را معرفی کرده که مسیر تکامل این سری را شکل داده است. نسخهی اول با ارائهی آزادی مطلق در دنیایی ایزومتریک، مفهوم جهان باز بدون محدودیت را پایهگذاری کرد. جی تی ای ۲ با سیستم اعتبار گنگها، تصمیمگیری اخلاقی و روابط متقابل بین گروهها را به تجربه بازی افزود. جهش واقعی اما با جی تی ای ۳ رقم خورد؛ عنوانی که با ورود به دنیای سهبعدی، برای نخستین بار شهری زنده و پویا را به تصویر کشید.
- نقش مجموعه GTA در تحول صنعت بازیهای ویدیویی چه بوده است؟
GTA یکی از تاثیرگذارترین مجموعهها در تاریخ بازیهای ویدیویی محسوب میشود. این سری نشان داد که بازیها میتوانند ترکیبی از سرگرمی، روایت عمیق و نقد اجتماعی باشند. بسیاری از استانداردهای امروزی در طراحی جهان باز، ماموریتهای چندمرحلهای و تعامل آزاد با محیط، از GTA الهام گرفتهاند. در واقع، این مجموعه نهتنها مرزهای فنی و هنری بازیسازی را گسترش داد، بلکه تعریف «آزادی در بازی» را برای همیشه تغییر داد.
منبع: Gamerant
رازهای یوتوب فارسی؛ میزگیم با سکشات – قسمت اول
نظرات