شوک به گیمرها؛ بحران تراشه گلوی PS6 و ایکس‌باکس نسل بعد را گرفت

اگر دفتر تاریخ صنعت گیم را ورق بزنیم و به دهه‌های قبل نگاه کنیم، می‌بینیم که عمر مفید یک کنسول خانگی همیشه چیزی بین ۵ تا ۷ سال بوده است. اما بازاری که امروز با آن طرف هستیم، ساز خودش را می‌زند. پلی‌استیشن ۵ (PlayStation 5) و ایکس‌باکس سری ایکس/اس (Xbox Series X/S) هر دو در سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) ویترین فروشگاه‌ها را پر کردند، اما هنوز که هنوز است، جانشینان آن‌ها سال‌ها با ما فاصله دارند. از آن طرف شرکت ولو (Valve) را داریم که اگرچه سخت روی استیم ماشین (Steam Machine) کار کرده، اما هنوز حتی یک رونمایی رسمی خشک‌وحالی هم از آن ندیده‌ایم. حتی نینتندو سوییچ (Nintendo Switch) که بالاخره در سال ۲۰۲۵ صاحب یک برادر کوچک‌تر و تازه‌نفس شد، در زمان بازنشستگی ۸ ساله بود و جالب اینکه هنوز هم میزبان بازی‌های جدید می‌شود.

چرا این اتفاق افتاده؟ دلایل زیادی می‌توان برای این تغییر رویه در صنعت ردیف کرد، اما یکی از کله‌گنده‌ترینِ آن‌ها، ربط چندانی به هنرِ بازی‌سازی ندارد. واقعیت این است که یک کمبود جهانی در یکی از قطعات فنی و حیاتی کنسول‌ها، ناشران بزرگ را گوشه رینگ گیر انداخته و مجبورشان کرده تا نقشه‌هایی را که برای نسل بعد کشیده بودند، دوباره بازبینی کنند. گیمرهایی که روزشماری می‌کردند تا نسل بعدی کنسول‌ها از راه برسد، حالا حالاها باید دندان روی جگر بگذارند و این قضیه برای یکی از برندهای خاص بازار، می‌تواند بوی دردسر بدهد.

وقتی کمبود حافظه، بلای جان کنسول‌ها می‌شود

صنعت تکنولوژی این روزها با یک چالش نفس‌گیر دست‌وپنج نرم می‌کند: کمبود بی‌رحمانه تراشه‌های حافظه (Memory Chip). این بحران می‌تواند آینده نزدیکِ کنسول‌های بازی را حسابی تحت تأثیر قرار دهد. قضیه از این قرار است که با خیزش ترسناک هوش مصنوعی (AI) و قارچ‌گونه شدن دیتاسنترها در چهارگوشه جهان، این شرکت‌ها مثل جاروبرقی افتاده‌اند به جانِ بازار و هرچه تراشه حافظه هست را می‌بلعند. این ولع سیری‌ناپذیر، اثرش را به‌صورت دومینووار روی کل دنیا گذاشته، اما ترکش‌هایش بیش از همه به تنِ رنجورِ بازار مدرنِ گیمینگ اصابت کرده است. همین حالا هم نسل فعلی کنسول‌ها بیش از حد استاندارد کش آمده؛ پلی‌استیشن ۵ که کارش را سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) شروع کرد، با وجود رد کردن میانگینِ پنج‌ساله، انگار خیال ندارد میدان را خالی کند.

شنیده‌ها حاکی از آن است که سونی (Sony) حالا سر دوراهی بدی گیر کرده و دارد سنگ‌هایش را وا می‌کند که آیا عرضه پلی‌استیشن ۶ (PlayStation 6) را عقب بیندازد یا نه. این تأخیر شاید فرصتی باشد تا سونی انبارهایش را پر کند و بتواند به تقاضای بازار جواب دهد. اما اگر این کار را نکند، چه می‌شود؟ قیمت فضاییِ ناشی از کمبود تراشه، مستقیم به فاکتور خریدِ من و شما منتقل می‌شود و حتی ممکن است پیدا کردن کنسول در بازار، مثل پیدا کردن سوزن در انبار کاه شود.

این کمبود قطعه فقط یقه سونی را نگرفته؛ گزارش‌ها می‌گویند نینتندو (Nintendo) هم مجبور شده به فکر افزایش قیمت سوییچ ۲ (Switch 2) بیفتد. البته سوییچ ۲ حداقل شانس آورد که یک شروع طوفانی داشت و جایش را در دل بازار باز کرد، اما ورق برای سونی و رقبای قدری مثل مایکروسافت (Microsoft) و ولو ممکن است خیلی بد برگردد.

نسل بعدی کنسول‌ها؛ قربانی خاموش بحران تراشه

نبودنِ یک نسل تازه از کنسول‌ها، برای صنعتی که همیشه پُزِ «لبه تکنولوژی بودن» را می‌دهد، یک شکست بزرگ اما بی‌سروصداست. درست است که بازار شایعات درباره PS6 حسابی داغ است، اما وقتی کنسول فعلی سونی دارد مثل بنز می‌فروشد و بازار را قبضه کرده، عملاً نیاز به عرضه کنسول جدید کم‌رنگ می‌شود. ولی خب، نمودار فروش هیچ کنسولی تا ابد صعودی نیست و بالاخره یک جا صاف می‌شود؛ آنجاست که سونی برای اینکه تاج پادشاهی‌اش کج نشود، به یک کنسول تازه نیاز پیدا می‌کند.

اما داستان برای مایکروسافت و ولو کمی پیچیده‌تر و شاید تلخ‌تر است. استیم ماشین همین حالا هم چوبِ این کمبود را خورده و با تأخیر مواجه شده؛ کمبودی که ظاهراً هم تقویم عرضه و هم برچسب قیمتیِ این دستگاه را به هم ریخته است. باز جای شکرش باقی است که ولو پلتفرم استیم و استیم دک (Steam Deck) را دارد که فعلاً با آن‌ها سرگرم باشد.

نگرانی اصلی اما روی دوش مایکروسافت سنگینی می‌کند. برند ایکس‌باکس (Xbox) در این نسل عملاً در موضع دفاعی بوده و عقب نشسته است؛ این را می‌شود از تصمیمات اخیرشان برای انتشار بازی‌های سابقاً انحصاری روی پلتفرم‌های رقیب فهمید. یک ایکس‌باکس جدید می‌توانست حکمِ نفس مصنوعی را برای این شرکت داشته باشد و خونی تازه در رگ‌های برند تزریق کند، مخصوصاً اگر می‌توانستند با قیمتی رقابتی یا قدرتی عجیب، رقبا را کیش‌ومات کنند. اما با این سدِ محکمی که کمبود تراشه جلوی راه نسل بعد ساخته، مایکروسافت ممکن است فرصت طلاییِ سبقت گرفتن از سونی و استیم را از دست بدهد.

یادتان هست تأخیرهای پلی‌استیشن ۳ (PS3) چطور در زمان خودش به نفع ایکس‌باکس ۳۶۰ (Xbox 360) تمام شد؟ آن تأخیر به مایکروسافت یک فرجه زمانی داد که نتیجه‌اش شد بهترین فروش تاریخ کنسول‌های ایکس‌باکس. اما این بار، کمبود جهانی تراشه ممکن است تمام آن نقشه‌ها را نقش بر آب کند؛ خبری که برای برندی که همین حالا هم با ریزش مخاطب درگیر است، اصلاً خوشایند نیست.

خلاصه کلام اینکه بحران تراشه حافظه فقط برای جیبِ من و شمای گیمر بد نیست، بلکه می‌تواند ضربه کاری و مهلکی باشد به پیکرِ نسلی از کنسول‌ها که اگر می‌خواهند شانسی برای پایین کشیدن سونی و نینتندو از تخت قدرت داشته باشند، واقعاً باید شاهکار کنند.

منبع: Comicbook

رازهای یوتوب فارسی؛ میزگیم با سک‌شات – قسمت اول