صنعت ویدیو گیم امروز با یکی از بزرگترین شوک‌های خبری چند سال اخیر خود از خواب بیدار شد. مایکروسافت رسما اعلام کرد که فیل اسپنسر (Phil Spencer)، مدیرعامل بخش گیمینگ این شرکت و ناجی افسانه‌ای برند ایکس باکس، از روز دوشنبه ۲۳ فوریه از سمت خود بازنشسته می‌شود. اما ماجرا به همین‌جا ختم نمی‌شود و این تغییرات مدیریتی با یک زلزله داخلی همراه بوده که نه‌ تنها اسپنسر، بلکه سارا باند (Sarah Bond) رئیس ایکس باکس را هم از میدان به در کرده است.

در دورانی که مایکروسافت، سونی و نینتندو درگیر تغییرات ساختاری عظیمی هستند، این جابه‌جایی مهره‌ها در بالاترین سطح مدیریتی ایکس باکس می‌تواند آینده کل صنعت را تحت الشعاع قرار دهد. مدیریت جدید که سابقه کاملا متفاوت و نامرتبطی دارد، وعده‌هایی به گیمرها داده که احساسات متناقضی در آن‌ها ایجاده کرده است. و خب در این میان سوالات و ابهامات زیادی وجود دارد که فقط گذر زمان می‌تواند به آن‌ها پاسخ دهد.

خداحافظی با مردی که سال‌ها پیش ایکس باکس را نجات داد

برای اینکه بفهمیم فیل اسپنسر کیست و چه کار بزرگی برای مایکروسافت کرد، باید به سال‌های تاریک ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ برگردیم. پس از موفقیت بی‌نظیر کنسول نسل هفتمی ایکس باکس ۳۶۰، مایکروسافت با معرفی ایکس باکس وان (Xbox One) و سیاست‌های فاجعه‌بارش (مثل نیاز به اتصال دائم اینترنت و تمرکز روی تلویزیون به جای بازی)، عملا برند خود را به لبه پرتگاه برد. در آن زمان، فیل اسپنسر که از سال ۱۹۹۸  در مایکروسافت حضور داشت، به عنوان ناجی وارد میدان شد.

او با شعار بازگشت به ریشه‌ها و تمرکز روی «گیمرها» توانست کشتی به گل نشسته Xbox را نجات دهد. در واقع تحت رهبری او بود که سرویس انقلابی گیم پس (Xbox Game Pass) متولد شد، قابلیت پشتیبانی از نسل گذشته (Backward Compatibility) برای اجرای بازی‌های قدیمی به استانداردی طلایی تبدیل گشت و کنسول‌های قدرتمند نسل نهمی سری ایکس و اس روانه بازار شدند. مهم‌تر از همه، اسپنسر معمار اصلی خریدهای کهکشانی مایکروسافت بود؛ از خرید استودیوهای بتسدا (Bethesda) گرفته تا نبرد حقوقی طولانی و تاریخی برای تصاحب اکتیویژن بلیزارد (Activision Blizzard).

صدالبته کارنامه او در چند سال اخیر آنچنان درخشان نبوده و برند ایکس‌ باکس در مسیر درست و مشخصی قرار ندارد. تیم اسپنسر در نسل نهم حرف خاصی برای گفتن نداشته و طرفداران هم به شدت مایوس به نظر می‌رسند. مایکروسافت طی این سال‌ها عملا میدان رقابت را به پلی استیشن واگذار کرده و حتی دیگر در حد حرف هم تمایلی به «به چالش کشیدن حریف» ندارد.

در هر صورت، ساتیا نادلا (Satya Nadella) مدیرعامل مایکروسافت در ایمیلی داخلی که به دست رسانه IGN رسیده، در ستایش فیل اسنپسر نوشت: «من می‌خواهم از فیل به خاطر رهبری و همکاری خارق‌العاده‌اش تشکر کنم. در طول ۳۸ سال حضور در مایکروسافت، از جمله ۱۲ سال رهبری بخش گیمینگ، فیل به ما کمک کرد تا آنچه انجام می‌دهیم و نحوه انجام آن را کاملا متحول کنیم.»

اسپنسر نیز در ایمیلی احساسی با کارمندان مایکروسافت خداحافظی کرد:

پاییز گذشته با ساتیا در میان گذاشتم که به فکر بازنشستگی و آغاز فصل بعدی زندگی‌ام هستم. از آن لحظه، ما هم‌قسم شدیم که با هدف‌گذاری دقیق، تضمین ثبات و تقویت پایه‌هایی که ساخته‌ایم، به استقبال این تغییر برویم. ایکس‌باکس همیشه چیزی فراتر از یک تجارت بوده است. این یک جامعه پرجنب‌وجوش از بازیکنان، خالقان و تیم‌هایی است که عمیقا به آنچه می‌سازیم اهمیت می‌دهند و این جامعه سزاوار یک برنامه متفکرانه و حساب‌شده برای مسیر پیش‌رو است.

شوک دوم: استعفای ناگهانی سارا باند

اگر بازنشستگی اسپنسر قابل پیش‌بینی بود، استعفای سارا باند مثل یک بمب خبری عمل کرد. سارا باند که اخیرا به عنوان رئیس برند ایکس باکس (Xbox President) منصوب شده بود، در نگاه عموم و رسانه‌ها به عنوان جانشین قطعی فیل اسپنسر شناخته می‌شد. او چهره‌ای محبوب بود که نقش کلیدی در ارتباط با توسعه‌دهندگان، گسترش اکوسیستم ایکس باکس و پیروزی در دادگاه‌های خرید اکتیویژن داشت. با این حال استعفای رسمی او در کنار رفتن اسپنسر، نشان می‌دهد که در ردموند تغییرات استراتژیک بسیار عمیق‌تری در جریان است که ما از آن بی‌خبریم.

با خروج اسپنسر و باند، مایکروسافت مجبور به چیدن یک ترکیب کاملا جدید شده است – ترکیبی که نشان می‌دهد تمرکز این غول تکنولوژی برای آینده به چه سمتی می‌رود. در راس این هرم مدیریتی، اکنون آشا شارما (Asha Sharma) به عنوان مدیرعامل جدید بخش گیمینگ مایکروسافت قرار می‌گیرد. او پیش‌تر رئیس محصول CoreAI در مایکروسافت بوده و سوابق قابل توجهی چون نایب‌رئیسی در شرکت متا (Meta)، مدیر عملیاتی اینستاکارت (Instacart) و عضویت در هیئت مدیره The Home Depot را در کارنامه دارد.

در کنار او مت بوتی (Matt Booty) که پیش از این رئیس استودیوهای بازی‌سازی ایکس‌ باکس بود، با ارتقای مقام به عنوان مدیر ارشد محتوا (Chief Content Officer) منصوب شده است. بوتی حالا کنترل تمام محتوای خروجی مایکروسافت، از جمله استودیوهای بتسدا و اکتیویژن را به صورت یکپارچه در دست دارد.

اسپنسر در ایمیل خود فاش کرد که تا پایان تابستان به عنوان مشاور در شرکت باقی می‌ماند تا انتقال قدرت به بهترین شکل ممکن انجام شود. نکته جالب درباره آشا شارما این است که او سابقه طولانی در مایکروسافت ندارد و تازه در سال ۲۰۲۴ به این شرکت پیوسته. انتخاب یک مدیر ارشد با سابقه طولانی در هوش مصنوعی (AI) برای مدیریت بخش گیمینگ، قطعا سوالات و تئوری‌های زیادی را در ذهن گیمرها ایجاد می‌کند.

آینده از نگاه آشا شارما: نه به «زباله‌های بی‌روح هوش مصنوعی»

شارما در بخش مربوط به خود در ایمیل سازمانی، سه تعهد اصلی را برای دوران مدیریتش مشخص کرد که نشان از درک او نسبت به حساسیت‌های فعلی جامعه کاربری دارد. او برنامه‌هایش را این‌گونه تشریح کرد:

۱. بازی‌های بزرگ: همه چیز از اینجا شروع می‌شود. شارما به‌ خوبی می‌داند که پاشنه آشیل ایکس‌ باکس در سال‌های اخیر، کمبود عناوین انحصاری و باکیفیت بوده است. این تعهد نشان می‌دهد که در دوره جدید، تمرکز روی استودیوهای فرست‌پارتی (First-Party) بیشتر از همیشه خواهد بود.

۲. بازگشت ایکس‌ باکس به ریشه‌ها: او وعده داده که تعهد شرکت به طرفداران وفادار و قدیمی ایکس باکس را احیا کند. این موضوع احتمالا پاسخی مستقیم به نگرانی‌های اخیر گیمرها بابت انتشار بازی‌های انحصاری ایکس‌ باکس روی پلی‌ استیشن و از بین رفتن هویت این کنسول باشد.

۳. آینده ویدیوگیم و تولد دوباره گیمینگ: این تعهد اشاره مستقیمی به تغییر مدل‌های درآمدزایی، کلاود گیمینگ (Cloud Gaming) و البته ادغام تکنولوژی‌های جدید در تجربه بازی دارد.

اما مهم‌ترین بخش صحبت‌های شارما، جایی بود که او مستقیما به بزرگترین ترس این روزهای گیمرها و بازی‌سازان اشاره کرد: استفاده از هوش مصنوعی مولد در هنر بازی‌سازی. شارما با یک وعده قاطع یادداشت خود را به پایان رساند:

در حالی که مدل‌های درآمدزایی و هوش مصنوعی تکامل می‌یابند و بر آینده ما تاثیر می‌گذارند، ما به دنبال بهره‌وری کوتاه‌مدت نخواهیم بود یا اکوسیستم خود را با زباله‌های بی‌روح هوش مصنوعی (Soulless AI slop) پر نخواهیم کرد. بازی‌ها هنر هستند و همیشه هنر خواهند ماند؛ آثاری که توسط انسان‌ها ساخته می‌شوند و با نوآورانه‌ترین تکنولوژی‌های ارائه‌شده توسط ما خلق می‌گردند.

عبارت «زباله هوش مصنوعی» بار معنایی بسیار سنگینی دارد. این روزها خیلی‌ها نگرانند که شرکت‌های بزرگ برای کاهش هزینه‌ها، نویسندگان و طراحان بااستعداد را اخراج کنند و داستان‌نویسی، طراحی محیط یا ساخت NPCها را به هوش مصنوعی می‌سپارند. اینکه مدیرعامل جدید که خودش از بدنه هوش مصنوعی می‌آید، چنین موضع سفت و سختی در حمایت از «هنر انسانی» یک سیگنال بسیار مثبت و آرامش‌بخش برای بخشی از جامعه بازی‌سازان و طرفداران برند ایکس باکس است. هرچند این حرف می‌تواند تنها یک استراتژی تبلیغاتی برای کاهش ضربه ناشی از تغییر مدیریت باشد و در عمل اتفاقات متفاوتی رخ دهد – همان‌طور که ما طی چند سال اخیر وعده و وعیدهای فراوانی از مدیران Xbox شنیده‌ایم، اما خب این برند تنها در مسیر سراشیبی و ضعف بوده است.

در نهایت، این اتفاق جدیدترین تحول در صنعتی است که این روزها به شدت تحت فشار قرار دارد و در حال گذراندن تغییرات دردناکی است. از موج عظیم تعدیل نیروها گرفته تا افزایش نجومی هزینه‌های ساخت بازی و بدون شک مایکروسافت، سونی، نینتندو و تمام ناشران بزرگ و کوچک درگیر این دریای طوفانی هستند. هرچند به احتمال بسیار زیاد ما در ماه‌ها و سال‌های آینده شاهد تغییرات مدیریتی و ساختاری بیشتری در غول‌های دنیای گیمینگ خواهیم بود.

نظر شما چیست؟ فکر می‌کنید با خروج فیل اسپنسر از مایکروسافت و حضور فردی چون آشا شارما مسیر ایکس باکس و استودیوهای آن به چه سمتی برود؟

منبع: Game Rant

رازهای یوتوب فارسی؛ میزگیم با سک‌شات – قسمت اول