مهم‌ترین داستان بتمن رابین را کشت، اما نه به دلیلی که همه فکر می‌کنند

شماری از روایت‌ها به قدری ابعاد گسترده‌ای دارند و جهان شوالیه تاریکی را زیرورو می‌کنند که به تاروپود این شخصیت تبدیل شده‌اند؛ آثاری ماندگار که هیچ بازراه‌اندازی یا شروع دوباره‌ای توان حذف آن‌ها را ندارد و هیچ تصویری از جهان بتمن بدون حضور آن‌ها احساس کامل بودن منتقل نمی‌کند. شاید بارزترین نمونه اثری که به خاطر پیامدهایش به شهرت یا در اصل به بدنامی رسید، داستان مرگ در خانواده (A Death in the Family) باشد. در این ماجرا جیسون تاد (Jason Todd) قربانی رویدادی شد که امروز گروه زیادی آن را یک رای‌گیری کاملاً دستکاری‌شده می‌دانند؛ فرآیندی که در آن مخاطبان با انتشارات دی‌سی (DC Comics) تماس تلفنی می‌گرفتند تا میان مرگ یا ادامه حیات او یکی را برگزینند.

با این حال، عادلانه بودن یا نبودن این نظرسنجی اهمیت چندانی ندارد، زیرا واقعیت پشت پرده این است که جیسون در هر صورت بخت چندانی برای بقا در این دنیا نداشت. نیرویی به مراتب مقتدرتر از هواداران علیه او کار می‌کرد: خود نویسنده. جیم استارلین (Jim Starlin) محرک و صحنه‌گردان اصلی حذف جیسون تاد بود و این رویداد ابداً از دل خواست هواداران زاده نشد. اگر مخاطبان هم به این نتیجه رسیدند، تنها به این خاطر بود که استارلین ذهن آن‌ها را برای چنین انتخابی هدایت کرد؛ چرا که او واقعاً و از اعماق قلبش از کاراکتر رابین بیزار بود.

جیسون تادی که زمانه او را فراموش کرد

برای کشف دلیل اصرار استارلین بر حذف جیسون، ابتدا باید رد پای این شخصیت را پیش از پیوستن استارلین بررسی کنیم. در شرایطی که امروزه اغلب علاقه‌مندان، جیسون را بچه‌ای خیابانی، خودسر و پرخاشگر می‌دانند، خاستگاه نخستین او عملاً نسخه‌ای کپی‌شده از روی دست دیک گریسون (Dick Grayson) بود. او آکروبات‌بازی در سیرک بود که قتل والدینش را به چشم دید و مدتی بعد در جایگاه تحت‌سرپرست و در نهایت فرزندخوانده بتمن، با او همراه شد. جالب اینجاست که او در آغاز حتی موهای سیاه نداشت؛ بلکه پسری موطلایی بود که موهایش را برای پنهان کردن هویتش در قالب رابین تیره می‌کرد. در چند سال ابتدایی معرفی، جیسون تفاوتی بنیادین با شخصیتی داشت که امروزه می‌شناسیم. گرچه رگه‌هایی از تندی در قیاس با دیک در رفتارش به چشم می‌خورد، اما روحیه‌ای به شدت خوش‌بین و سرزنده داشت؛ در واقع پسربچه‌ای سرخوش و بی‌خیال بود.

سپس رویداد بحران در زمین‌های نامحدود (Crisis on Infinite Earths) ساختار این دنیا را از نو پایه‌گذاری کرد و شاکله وجودی جیسون تغییری اساسی را تجربه نمود. او از نوجوانی که گاهی اوقات در انزوا فرو می‌رفت، به تندیسی پر از تنش، بغض و تلخی بدل شد. جیسون بازتعریف‌شده، نوجوانی گستاخ، مغرور و شیفته ورود به مهلکه‌های پرخطر بود، حتی هنگامی که بتمن قصد مهارش را داشت. در خط داستانی پسر دیپلمات (The Diplomat’s Son) که درست پیش از مرگ جیسون انتشار یافت، این‌گونه وانمود شد که جیسون یک جنایتکار را از بلندی به پایین پرت کرده و او را به کام مرگ کشانده است. دست‌اندرکاران اثر تمام ابزارهای لازم را فراهم ساختند تا مخاطب از جیسون بیزار شود. او در سراسر دوران بعد از این بحران کیهانی تا لحظه مرگش، دقیقاً بچه‌ای غیرقابل‌تحمل، بهانه‌گیر و لجباز رفتار می‌کرد.

حداقل این وضعیت در کمیک اصلی بتمن جریان داشت؛ چرا که در تمام کتاب‌های مصوری که خارج از این مجموعه اختصاصی به چاپ می‌رسیدند، جیسون درست مانند روزهای آغازین خود خندان، خوش‌قلب و قهرمان ظاهر می‌شد. چرا این دگرگونی عظیم فقط به یک عنوان محدود ماند؟ پاسخ کاملاً روشن است: چون جیم استارلین نویسنده ارشد کمیک‌های بتمن در آن مقطع به حساب می‌آمد! او به تنهایی ویژگی‌های رفتاری جیسون را وارونه کرد تا از او نوجوانی نافرمان بسازد؛ تصویری دستکاری‌شده که تا زمانه ما نیز جیسون را رها نکرده است. استارلین به دنبال این بود که مخاطبان از جیسون روگردان شوند، چون تا پیش از آن قدرت پیاده کردن نقشه قتلش را نداشت؛ ولی هنگامی که این فرصت فراهم شد، دست‌تنها جلو نرفت.

مردی که رابین را از پا درآورد و ندانسته نجاتش داد

جیم استارلین در مصاحبه‌های مختلف ثبت کرده که از همان نخستین لحظه قلم زدن برای بتمن، نقشه حذف فیزیکی جیسون را در سر داشت. او بارها عنوان کرد ایده همراهی یک پسربچه با شوالیه تاریکی برای مقابله با باندهای جنایتکار، باوری مضحک و بی‌معنی است و بنابراین قصد داشت در اولین ایستگاه او را برای همیشه کنار بگذارد. او از هر مجالی بهره می‌برد تا این ایده حذف خونین را به مدیران دی‌سی تحمیل کند. استارلین در خاطراتش یادآوری کرده زمانی انتشارات دی‌سی قصد داشت داستانی با محوریت بیماری ایدز بنویسد و برای گزینش شخصیتی که باید درگیر این بیماری می‌شد، صندوق رای مخفی در دفتر گذاشت. او کل برگه صندوق را با نوشتن نام جیسون سیاه کرد و پیوسته به رؤسای خود گوشزد می‌کرد که چاره کار، مرگ جیسون تاد است.

رویای استارلین سرانجام زمانی رنگ حقیقت گرفت که دنی اونیل (Denny O’Neil) ابتکار راه‌اندازی یک نظرسنجی مردمی را به میان آورد تا مخاطبان پیرامون مرگ یا زندگی جیسون رای دهند. برای شماره ۴۲۸ بتمن، دو خط داستانی مجزا تصویرگری شد: در یکی جیسون کشته می‌شد و در دیگری زنده می‌ماند. با این همه، برآیند نهایی تفاوت عمده‌ای در خط سیر وقایع نمی‌گذاشت. در هر صورت، جیسون از چرخه مبارزه بیرون می‌رفت و بتمن به تنهایی راهش را پیش می‌گرفت، در حالی که سوگند می‌خورد بار دیگر نگذارد پای هیچ فرد دیگری در ردای رابین به این نبردها باز شود. استارلین از این بستر کمک گرفت تا اصل ایده رابین را در ریشه خشک کند؛ به این نیت که کل جایگاه رابین را با یک ضربه برای ابد نابود سازد. چه جیسون از انفجار جان به در می‌برد و چه از دنیا می‌رفت، رابین کارش تمام بود.

البته همه ما باخبر هستیم که پرونده به این شکل بسته نشد. استارلین هر چه در توان داشت به کار بست، اما هرگز زورش به عشق ریشه‌دار هواداران به پسر شگفت‌انگیز (Boy Wonder) نرسید. خیلی زود پس از سقوط جیسون، تیم دریک (Tim Drake) بر این مسند تکیه زد و مفهوم رابین را زیرورو کرد. تیم خونی تازه به رگ‌های این نام دمید، جایگاهی تازه در دهه ۹۰ میلادی برای او رقم زد و تثبیت کرد که مفهوم رابین بسیار والاتر و گسترده‌تر از شخصیتی تک‌نفره است. رابین فلسفه‌ای بنیادین درست همپای بتمن و به همان اندازه جاودان به حساب می‌آمد.

طنز ماجرا در اینجاست که استارلین کل حضورش در جهان شوالیه تاریکی را صرف حذف این دستیار نوجوان کرد، اما در آخرین خط داستانی بزرگ خود به این نتیجه رسید و پس از آن وقتی برای نوشتن ماجراهای بتمن پیدا نکرد؛ رویدادی که راه را برای تولد شخصیتی هموار کرد که هنوز هم جمعی از هواداران او را درخشان‌ترین رابین کل تاریخ می‌دانند. انزجار جیم استارلین از رابین، نمونه بارز نویسنده‌ای است که غرق شدن در منطق خشک، مانع از درک جادوی داستان برای او شد؛ اینکه چطور در جهان ابرقهرمانان، حضور یک کودک در کنار بتمن برایش عجیب بود، اما هیچ مشکلی با یک میلیاردر نقابدار نداشت که لباس خفاش می‌پوشد و با مشت و لگد تبهکاران شهر را ادب می‌کند!

در فرجام این نبرد، رابین قهقهه پیروزی را سر داد. استارلین جان جیسون را گرفت، اما هیچ‌گاه نتوانست یاد و هویت پسر شگفت‌انگیز را از صفحه روزگار پاک کند. نگاه شما به این ماجرای پر از لجبازی و کینه‌توزی چیست؟ دیدگاه‌های خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید!

منبع: Comicbook

بهترین بازی اکشن امسال؟ میزگیم اونیموشا جدید + بحث ولفنشتاینی